Houtskool Uitgelegd

Ik werk inmiddels al een aantal jaren samen met Grill Fanatics, waarbij zij mijn vaste leverancier zijn voor met name houtskool, maar ook andere brandstoffen, rookhout en Fanatics zo nu en dan ook voorbij en steevast komt dan de vraag welke houtskool ik gebruik en waarom ik juist voor deze houtskool kies. Tijd voor een blog waarin ik de meest gebruikte houtskoolsoorten eens voorzie van wat toelichting en vertel welke houtskool ik wanneer gebruik. Nog vragen n.a.v. dit blog? Laat ze achter in de reacties onderaan deze pagina, zodat andere lezers er ook van kunnen leren en profiteren!

Hoe wordt houtskool geproduceerd?

Houtskool maken doe je niet door het hout simpelweg in de fik te steken. In plaats daarvan wordt het hout verhit in een afgesloten ruimte waar nauwelijks zuurstof bij kan. Dat proces heet pyrolyse. Omdat het hout niet verbrandt maar langzaam ‘uitdroogt’ onder hoge temperaturen, blijven er uiteindelijk alleen koolstofrijke stukken over: houtskool dus. Dit gebeurt in grote ovens of in traditionele houtskoolmijten, afhankelijk van waar en op welke schaal het geproduceerd wordt.

De kwaliteit van houtskool hangt af van meerdere factoren: het soort hout dat gebruikt wordt, hoe droog het hout is, hoe lang het proces duurt en hoe heet het wordt gestookt. Hardhoutsoorten zoals Marabu en White Quebracho leveren stevige kooltjes die lang en heet branden, terwijl houtskool van zachtere houtsoorten sneller opbrandt en vaak meer geur of rook afgeeft. Na het afkoelen worden de stukken gezeefd op formaat en verpakt of soms zelf met de hand geselecteerd

Hoe groot moet houtskool zijn?

Het formaat van houtskool lijkt soms wel een wedstrijd en online is de tendens vaak ‘hoe groter, hoe beter’, maar daar ben ik het niet mee eens.

Als het om houtskool en het formaat gaat zijn er twee aspecten waar je rekening mee moet houden. Allereerst moet de zuurstof die door je BBQ gaat zijn weg tussen de houtskool door kunnen vinden. Op die manier kan de zuurstof daar komen waar de houtskool brandt en zo je temperatuur op peil houden.

Daarnaast moet houtskool genoeg oppervlak hebben dat in contact staat tot andere stukken houtskool. Op die manier kan de houtskool elkaar aansteken en kun je voor langere tijd je BBQ op temperatuur houden.

Het is dus van belang om daar een goede middenweg in te vinden. Hele grote stukken houtskool zijn ideaal voor de zuurstof die zijn weg moet vinden, maar heeft maar weinig oppervlak dat in contact staat met andere houtskool. Kleine stukken hebben dat contact in overvloed, maar daarbij kan de zuurstof maar moeilijk zijn weg vinden door de BBQ.

Maar wat is dan het juist formaat? Dat is natuurlijk ook een beetje voorkeur, maar in mijn optiek moet een stuk houtskool het formaat hebben van een flinke kindervuist. Daarbij heb je, denk ik, de perfecte balans tussen contact en ruimte voor zuurstof.

De drie meest gebruikte Houtskoolsoorten

Houtskool is tegenwoordig verkrijgbaar van allerlei houtsoorten en soms zelfs combinaties van verschillende houtsoorten. In dit blog richt ik me echter op de meest gebruikte houtskoolsoorten in Nederland; Black Wattle, Marabu en White Quebracho.

Per houtskool vertel ik daarbij iets meer over de eigenschappen en herkomst van de houtskool, voor welke bereidingen ze geschikt zijn en voor welk type gerechten ik de houtskool gebruik.

Black Wattle Houtskool

De Black Wattle houtskool wordt gemaakt van de Acaciaboom en komt voornamelijk uit Zuid-Afrika. Dat geldt ook voor de Black Wattle houtskool van Grill Fanatics.

Black Wattle is een wat minder harde houtsoort, waardoor deze heel gemakkelijk in gebruik is. Het aansteken van Black Wattle houtskool gaat dan ook vrij gemakkelijk en de houtskool is vrij snel op temperatuur. Met Black Wattle kun je dus relatief snel aan de slag met de BBQ.

De stukken houtskool zijn over het algemeen klein tot gemiddeld van grootte. Je vindt in zakken Black Wattle zelden hele grote stukken. Mocht dat toch een keer zo zijn, dan is deze houtskool gemakkelijk te breken om iets kleinere stukken te krijgen. Deze houtskool is dan ook prima te gebruiken in zowel kamado’s, als de wat compactere ketel BBQ’s, waar je wat minder ruimte tussen het kolen- en BBQ-rooster hebt.

Omdat de Black Wattle houtskool wat minder hard is gaat een zak houtskool er wel iets sneller doorheen. De houtskool is ook wat minder geschikt voor de echt lange BBQ sessies. Ik zelf gebruik deze houtskool voornamelijk bij indirecte sessie tot een uur of 3 of bij het grillen.

De Black Wattle brandt daarbij vrij neutraal. De houtskool geeft niet enorm veel rook en geur af en geeft daardoor een milde BBQ smaak aan je gerechten.

Zoals gezegd gebruik ik Black Wattle voornamelijk voor het grillen (steaks, spiesen en burgers bijvoorbeeld) en bij kortere indirecte BBQ sessies, zoals een hele kip op de BBQ. Daarnaast vind ik deze houtskool door de neutrale smaak die er vanaf komt het meest geschikt voor het bereiden van desserts op de BBQ.

Marabu Houtskool

De Marabu houtskool kent zijn herkomst in Cuba en wordt geproduceerd van de Marabu-boom. Dit is een snelgroeiende struik die in Cuba wordt gezien als onkruid en daarom gezien wordt al een mooie houtsoort om houtskool van te produceren.

Marabu is een flink harde houtsoort. Het aansteken van deze houtskool heeft wat meer voeten in de aarde en voor het aansteken en op temperatuur komen van de BBQ moet je dus wat meer tijd uittrekken.

De houtskool brandt echter langdurig en is daarmee zeer geschikt voor langere BBQ sessies. De houtskool kan, als je de tijd neemt, enorm heet branden, maar is ook zeker geschikt voor het low & slow BBQ’en. De houtskool is ook goed te regelen.

Het formaat van de stukken Marabu houtskool zijn wat wisselend. In een zak vind je zowel middelgrote als echt flinke stukken houtskool. Het kleiner maken van grote stukken houtskool is iets lastiger. De Marabu is dan ook het meest geschikt voor gebruik in de kamado of als basis in een smoker. Voor een wat compactere ketel BBQ zijn de stukken vaak iets te groot.

De geur van marabu houtskool is vrij kenmerkend, maar de houtskool produceert niet enorm veel rook. De smaak die de Marabu aan je gerechten geeft is ook vrij neutraal, waardoor de houtskool geschikt is voor allerhande gerechten.

Zelf vind ik de kenmerkende geur van Marabu niet zo lekker, waardoor ik de Marabu, ondanks dat je dit niet terug proeft in je gerechten, niet heel vaak gebruik. Vind je de geur van Marabu wel fijn? Dan is dit een hele goede allrounder voor zowel grillen en low & slow sessies, als bijvoorbeeld het bakken van pizza’s.

White Quebracho Houtskool

En dan als laatste de White Quebracho, mijn favoriete houtskool. Deze harde houtskool is afkomstig uit Zuid-Amerika (die van Grill Fanatics komt uit Paraguay).

Quebracho is één van de hardste houtskoolsoorten, waardoor je voor het aansteken en op temperatuur van je BBQ wel even de tijd moet nemen. Eenmaal op temperatuur is de White Quebracho supergoed te regelen en de geeft de houtskool, vind ik dan, een aangename geur af. De houtskool rookt niet zoveel en geeft van zichzelf een vrij milde smaak mee aan je gerechten.

Het formaat van de White Quebracho komt het dichtst bij wat ik eerder mijn ideale formaat noemde, al zitten er soms wel wat grotere stukken tussen. Wil je die kleiner maken, dan moet je wel even goed je best doen. Deze houtskool is ideaal voor in de kamado en als je de grotere stukken er even uit filtert kun je er ook prima mee werken in een compactere ketel BBQ of kleine kamado.

Met de White Quebracho is het zeer goed mogelijk om lange low & slow BBQ sessies te doen, maar als je de tijd neemt om hem op temperatuur te laten komen is deze houtskool ook perfect voor het bakken van pizza’s.

Overzicht Houtskool

Samenvattend

Zoals je inmiddels hebt kunnen lezen hebben de drie meest gebruikte houtskool verschillende eigenschappen en hebben ze allen hun eigen ideale toepassing. Het is in mijn ogen echter niet nodig om ze allemaal in huis te hebben. Met die ruimte kun je beter wat verschillende soorten rookhout in huis halen, om zo echt gericht smaak aan je gerechten toe te voegen.

Waar de Black Wattle vooral geschikt is voor de korte en middellange BBQ sessies, zijn die Marabu en White Quebracho ook zeer geschikt voor de langere BBQ sessies en voor het betere low & slow werk. Wil je pizza’s bakken? Dan ga je voor de Marabu of White Quebracho.

Met de Black Wattle ben je wat sneller aan de gang en met de Marabu heb je een wat stevigere geur in de tuin. De White Quebracho is in mijn ogen het beste van beide werelden en gebruik is zelf het meest, maar dat is dan weer een stukje voorkeur ook.

Heb je na het lezen van dit blog nog vragen? Laat ze achter in de reacties hieronder! En ik ben natuurlijk ook benieuwd naar jouw favoriete houtskool!

p.s.: Deze blog is geschreven in samenwerking met Grill Fanatics; Mijn vaste partner op het vlak van houtskool, overige brandstoffen en rookhout.